August 5, 2014 | by Janet Neilson Print

Doimoi.org giới thiệu bài viết lý thú lý giải tại sao Canada đã trở thành cường quốc về kinh tế chỉ 20 năm sau khi Wall Street Journal tuyên bố đất nước này là “thành viên danh dự của thế giới thứ ba”.

 


Canada từng là câu chuyện cười khi dẫn tới tự do kinh tế. Một bài báo trên Wall Street Journal tuyên bố đất nước này là “thành viên danh dự của thế giới thứ ba” vào giữa những năm 1990 do tình trạng nợ và chi tiêu ngoài tầm kiểm soát. Nhưng ngày nay, thành tích kinh tế của Canada dẫn dắt khối G8, và mặc dầu quản trị tài chính đã chịu ảnh hưởng sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, Canada không bị ảnh hưởng với những vấn đề dường như không thể vượt qua mà các quốc gia thành viên EU và Hoa Kỳ đang đối mặt.

Vào đầu những năm 1990, nợ liên bang là gần 70% GDP và chi phí để trang trải khoản nợ ngoài tầm kiểm soát đó chiếm gần 1/3 doanh thu của liên bang và hơn 1/4 chi phí liên bang. Kế hoạch Hưu trí của Canada là không bền vững khi đối mặt với một dân số lão hóa. Trong thời kỳ của Thatcher/ Reagan, một chính phủ Bảo thủ Tiến bộ đã ít làm gì đó để hạn chế chi tiêu và gần như đã bị Nghị viện loại bỏ khi Đảng trung tả Tự do dẫn dắt bởi Jean Chrétien lên nắm quyền vào năm 1993.

Cái gì đã thay đổi? Lan truyền các tư tưởng. Khi cuộc khủng hoảng lờ mờ hiện ra và các tổ chức định mức tín nhiệm bắt đầu đánh giá lại Canada, các tổ chức tư vấn chính sách (think tank) và lãnh đạo doanh nghiệp đã tạo áp lực cho việc quản lý tài chính lành mạnh hơn của chính phủ Canada đã bắt đầu thành công. Ý kiến của ​​công chúng đã có tác dụng, và vấn đề chính trị đã trở thành đề tài tranh luận. Chrétien có thể trở thành người dân chủ xã hội, nhưng không có đảng nào muốn duy trì quyền lực có thể làm như vậy mà không thực hiện cải cách.

Từ năm 1993 đến năm 2003, chi tiêu liên bang của Canada giảm mỗi năm. Những thay đổi đáng kể nhất thể hiện thông qua ngân sách liên bang năm 1995 của Bộ trưởng Tài chính Paul Martin, đã cắt giảm chi tiêu liên bang 9,7% (vượt mục tiêu cắt giảm 8,8%), giảm số lượng công chức liên bang 14% và cắt giảm số bộ riêng lẻ tới 40% trong vòng 2 năm. Điều này không phải là giảm mức tăng chi tiêu dự kiến, mà là giảm thực sự quy mô của chính phủ.

Tất cả các chương trình, không có ngoại lệ, phải chịu “Đánh giá Chương trình”, nó kiểm tra xem chính phủ liên bang phải làm được cái việc mà mỗi chương trình đã cố gắng để làm, cũng như tính hiệu quả và hiệu lực đã làm công việc đó. Các Bộ trưởng được yêu cầu đánh giá các đơn vị cấp dưới trên các tiêu chí: (1) phục vụ lợi ích công cộng; (2) sự cần thiết sự tham gia của chính phủ; (3) vai trò thích hợp của liên bang; (4) phạm vi khu vực công / quan hệ đối tác khu vực tư nhân; (5) phạm vi hiệu quả được tăng lên, và; (6) khả năng chi trả.

Ngoài những cải cách này, việc kiểm soát một số chương trình đã được phân cấp bằng việc giao lại cho các tỉnh. Kế hoạch hưu trí liên bang của Canada cũng đã được cải cách để được nhận trợ cấp hoàn toàn.

Nền kinh tế Canada đã phát triển do thu hẹp chính phủ để giải phóng chỗ cho phát triển, tạo ra  thu nhập để phát triển và cho phép cắt giảm thuế, điều này lại tạo điều kiện tăng trưởng kinh tế hơn nữa. Đó là, như ông Brian Lee Crowley của Viện Macdonald-Laurier tuyên bố, là “một vòng tròn đạo đức tuyệt vời.”

Canada cũng được chào đón nhiều hơn tới thế giới so với láng giềng phía nam của chúng tôi. Canada chấp nhận người nhập cư có tay nghề cao mỗi năm nhiều hơn so với Hoa Kỳ, mặc dù dân số ít hơn nhiều, và không gắn họ với những nghề nghiệp cụ thể. Không đảng phái lớn nào phản đối sự nhập cư.

Hệ thống ngân hàng của Canada đã được đánh giá là lành mạnh nhất thế giới trong sáu năm hoạt động. Điều đó không có nghĩa là quy định về hoạt động ngân hàng quá chặt chẽ; mà là các ngân hàng được phép thực hiện hoạt động khi họ xem xét một cách thận trọng nhất. Cũng như trong cuộc Đại suy thoái toàn cầu, Canada không có ngân hàng nào bị phá sản trong những cuộc khủng hoảng kinh tế gần đây.

Tuy vậy những thách thức vẫn còn. Dưới thời chính phủ bảo thủ của Thủ tướng Stephen Harper, quy mô của dịch vụ công liên bang đã tăng đáng kể, các quyết định đầu tư quốc tế đã bị ngăn cản và những hạn chế thương mại về nông nghiệp mang tính chính trị tiếp tục được ủng hộ. Mặc dù các cuộc thăm dò cho thấy công chúng vẫn tiếp tục phản đối thâm hụt ngân sách, chính phủ đã đưa ra một gói kích thích kinh tế, gọi là “Kế hoạch Hành động Kinh tế của Canada”, đã làm cho đất nước trở lại thâm hụt liên tiếp cho đến ngày nay. Và các địa phương cũng có vấn đề của riêng mình.

Bất chấp những nỗ lực nhất về chính trị của Đảng Bảo thủ để dập tắt những cáo buộc về chi tiêu thiếu thận trọng của những người ủng hộ chính phủ nhỏ, người Canada không muốn chấp nhận thâm hụt ngân sách mà không có kế hoạch để cân đối ngân sách. Chậm và dè dặt mặc dù nó có thể được so sánh với những cải cách của Đảng Tự do Chrétien, một sự chuyển động chậm chạp có tính ổn định hướng tới  một ngân sách cân bằng đang được tiến hành. Canada tiếp tục đạt thành tích tốt về kinh tế, với chi phí phúc lợi chiếm tỷ lệ phần trăm GDP thấp nhất trong thế giới phát triển, một hệ thống ngân hàng ổn định, và, mặc dù có sự tăng về chi tiêu của chính phủ chiếm một tỷ lệ phần trăm GDP so với quy mô của chính phủ vào những năm 1920.

Cuộc chiến cho chính phủ giới hạn là một trận chiến không phải về chính trị mà là về tư tưởng. Thắng lợi vừa qua của Canada đem lại cho tất cả các nước bài học rút ra trong tương lai.

Janet Neilson (nguồn AtlasOne, Atlas Network)

(Janet Neilson là Giám đốc sáng lập của “Viện Nghiên cứu Tự do”, Canada. Cô có bằng Thạc sĩ về Quan hệ Quốc tế của Đại học Carleton).

http://www.doimoi.org/detailsnews/1798/341/canada-cho-thay-dieu-co-the-lam-duoc.html

Janet Neilson portrait
Janet Neilson is a director and a founder of the Institute for Liberal Studies. She is also a research assistant to Scott Reid in the House of Commons. She has worked as the Quality Management Assistant at the Department of National Defence, a health policy analyst at the Mackinac Center for Public Policy, and a teaching assistant at the University of Windsor. Neilson has a Bachelor of Commerce in Honours Business Administration, a Bachelor of Arts in Honours Economics, and a Master of Arts in International Affairs. Learn More about Janet Neilson >