June 28, 2014 | by Kellie Wong Print

Tại sao Bắc Kinh lo lắng về sự tham gia chính trị lớn hơn vào Hồng Kông? Đây là lý do: Nếu người dân Hồng Kông có thể tự do đề cử và bỏ phiếu cho các ứng cử viên, người dân đại lục có thể yêu cầu sự tự do tương tự cho họ.

“Dùng Tình yêu và Hòa bình Chiếm giữ Trung tâm”, một chiến dịch bất tuân dân sự vì dân chủ và bầu cử trực tiếp ở Hồng Kông, do Benny Tai, giáo sư luật tại Đại học Hong Kong khởi xướng một năm rưỡi trước đây.

Đặc khu trưởng Hồng Kông hiện đang được lựa chọn bởi một ủy ban bầu cử 1200 thành viên gồm các cá nhân và nhóm, mà hiện đang gia tăng ủng hộ Bắc Kinh. Chính quyền trung ương Trung Quốc đã hứa thực hiện bầu cử phổ thông trực tiếp trong cuộc bầu cử tiếp theo, vào năm 2017, đem lại nhiều hy vọng cho người Hồng Kông. Tuy nhiên, vào tháng Ba năm 2013, Qiao Xiaoyang, Chủ tịch Uỷ ban pháp luật thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhân dân Trung Quốc, bất chấp điều này, đã nói rằng các ứng cử viên cho đặc khu trưởng Hồng Kông cần phải đối đầu với chính quyền trung ương. Ba ngày sau giáo sư Benny Tai và một số nhà hoạt động chính thức công bố phong trào Chiếm Trung tâm với ước tính ban đầu ít nhất 10.000 người dân sẽ tham gia cuộc biểu tình.

Các cuộc biểu tình Chiếm Trung tâm có thể bắt đầu ở Trung tâm, khu tài chính và kinh doanh của Hồng Kông, vào ngày 1 tháng 7 – kỷ niệm 17 năm Hồng Kông trở về Trung Quốc đại lục.

Tuần trước hơn 700.000 người dân Hong Kong – chiếm hơn 10% dân số – bỏ phiếu trong một cuộc trưng cầu ý dân về cải cách bầu cử. Cuộc trưng cầu sẽ kết thúc vào ngày 29 tháng 6.

Mối quan hệ của Hồng Kông với Trung Quốc

Là một đặc khu hành chính của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, với quyền điều hành, lập pháp, và tư pháp riêng, Hồng Kông ở một vị trí khác thường. Để bảo vệ vị thế duy nhất này và hạn chế quyền hành của đại lục ở Hồng Kông, Anh và Trung Quốc cùng tuyên bố nguyên tắc “một quốc gia, hai chế độ” thông qua Luật Cơ bản vào năm chuyển giao 1997. Nguyên tắc này được công nhận là “mức độ cao của quyền tự chủ” cho Hồng Kông.

Tuy nhiên, một sách trắng do Bắc Kinh phát hành gần đây nói rằng Hồng Kông không có “quyền tự chủ đầy đủ”. Sách trắng 14.500 từ nhằm mục đích củng cố lại ảnh hưởng và quyền lực của Bắc Kinh đối với cải cách bầu cử ở Hồng Kông. Tuy nhiên, trong khi Hồng Kông không có quân đội và phụ thuộc vào Trung Quốc về an ninh, đặc khu vực hành chính được hưởng một mức độ tự chủ cao. Về mặt chính trị, Hồng Kông là một thành viên đặc biệt của các tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc và Tổ chức Thương mại Thế giới, và tham gia vào các cuộc đàm phán trực tiếp với các nước thành viên khác. Về mặt tài chính, xếp hạng tín dụng AAA của Hồng Kông cao hơn AA của Bắc Kinh, và Hồng Kông giao dịch đồng tiền Trung Quốc chính thức, đồng nhân dân tệ, với lãi suất và tỷ giá hối đoái thấp hơn so với đại lục. Về mặt pháp lý, Hồng Kông hoạt động theo Luật Cơ bản kể từ khi bàn giao.

Xem xét tất cả điều này, tại sao Bắc Kinh lo lắng về sự tham gia chính trị lớn hơn vào Hồng Kông? Đây là lý do: Nếu người dân Hồng Kông có thể tự do đề cử và bỏ phiếu cho các ứng cử viên, người dân đại lục có thể yêu cầu sự tự do tương tự cho họ. Điều này đặt chính phủ Trung Quốc vào một vị trí khó khăn và có thể dẫn đến bất ổn xã hội với dân số 1,3 tỷ người.

Thực tế đằng sau sự nhạy cảm của Trung Quốc đối với phong trào Chiếm Trung tâm.

http://www.doimoi.org/detailsnews/1785/341/chiem-giu-trung-tam:-co-dat-hong-kong-vao-rui-ro.html

Những nhà tổ chức phong trào Chiếm Trung tâm cũng như chính quyền trung ương Trung Quốc không thể dự đoán các cuộc biểu tình sẽ mang lại cái gì. Trong chính quyền trung ương những phe phái khác nhau ủng hộ những cách khác nhau để đối phó với phong trào biểu tình: Phe được gọi là “diều hâu” muốn có một đường lối cứng rắn để đe dọa người dân Hồng Kông, trong khi phe “bồ câu” muốn một cách tiếp cận hòa bình hơn.

Mặc dù chính phủ đại lục không quá lo lắng về những gì người dân Hồng Kông có thể làm, một số quan chức lo ngại rằng những cường quốc nước ngoài như Hoa Kỳ có thể khai thác vở kịch này bằng việc bởi âm thầm can thiệp và lật đổ chế độ Bắc Kinh. Chính phủ đại lục lo ngại một kết quả lặp lại cuộc cách mạng màu ở Ukraine, Georgia, và các nước Đông Âu khác. Các quan chức Trung Quốc nhận thức được cuộc trò chuyện điện thoại được tiết lộ gần đây giữa ngoại trưởng EU, bà Catherine Ashton, và Bộ trưởng Ngoại giao Estonia Urmas Paet, trong đó tiết lộ vai trò của Mỹ xúi giục cuộc khủng hoảng Ukraina. Hơn nữa, những tin đồn lan rộng rằng tay súng bắn tỉa đối lập được Mỹ hậu thuẫn đã bắn vào người biểu tình để kích động người Nga ủng hộ phe “diều hâu” của Trung Quốc.

Tương tự như vậy, một số quan chức lo ngại rằng các cơ quan tình báo Mỹ sẽ sẵn sàng làm tổn thương người biểu tình của phong trào Chiếm Trung tâm trong một hoạt động sai cờ để làm gia tăng sự ghê tởm của Hồng Kông với chính quyền trung ương. Chính quyền trung ương cũng lưu ý rằng cơ quan an ninh quốc gia Mỹ tố giác Edward Snowden ban đầu tìm nơi tị nạn ở Hồng Kông sau khi tiết lộ các điệp viên của chính phủ Mỹ theo dõi các nhà lãnh đạo nước ngoài, cũng như các công dân Mỹ như thế nào. Sự kiện này đã tăng sức mạnh cho những người muốn loại bỏ tất cả khả năng bất ổn ở Hồng Kông.

Cuối cùng, Hồng Kông có một lịch sử phong phú của những cá nhân hoặc nhóm đã tham gia vào chính phủ lật đổ, từ thời Tôn Trung Sơn và đảng cộng sản Trung Quốc trước năm 1949.

Không nghi ngờ gì về điều này trong suy nghĩ của lãnh đạo Trung Quốc.

Kellie Wong (nguồn AtlasOne, Doimoi.org dịch)

(Kellie Wong hiện đang nghiên cứu ngành Xã hội học tại Trường Kinh tế London, làm việc bán thời gian tại Viện Lion Rock, Hồng Kông).

Kellie currently studies Sociology with the London School of Economics, works part time on various international projects and assists the Lion Rock Institute in Hong Kong in preserving Hong Kong as a shining beacon of freedom for the world. Learn More about Kellie Wong >