January 13, 2014 | by Zilvinas Silenas Print

Những sự kiện ở Ukraina nhắc chúng ta về những gì phương Tây cho là hiển nhiên và phương Đông phải vất vả để đạt được. Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, không nhất thiết thể hiện quan điểm của Doimoi.org, bạn đọc tham khảo.

 

Sự lựa chọn của cá nhân, nền pháp quyền, và một xã hội được tổ chức theo sự hợp tác một cách tự nguyện không đem đến sự nhàm chán của cuộc sống hàng ngày, mà là lý tưởng cho những người sẵn sàng xuống đường.


Vô số các bài bình luận về nguyên nhân của những sự kiện gần đây, từ việc nghiên cứu lịch sử sâu sắc, tới việc thảo luận về sự cạnh tranh sau chiến tranh lạnh Đông-Tây, tới việc phân tích về lợi ích kinh doanh cạnh tranh. Tất cả đều có khả năng đóng vai trò một phần nguyên nhân. Nhưng ngoài việc tập trung vào những sự kiện và nhân vật quan trọng, những phân tích bỏ qua lực lượng cơ bản ở Ukraina – đó là người dân.

Người dân dường như mệt mỏi vì bị mắc kẹt trong giai đoạn chuyển đổi hai thập kỷ qua. Việc đập vỡ bức tượng Lenin ở Ukraina, ngay cả khi nó chỉ là một sự kiện mang tính biểu tượng và bị cô lập, có tác động mạnh mẽ. Nó nhắc thế giới rằng mặc dù các tượng Lenin bị lật đổ, bị đập vỡ, tan chảy, được bán phế liệu, xuống cấp hơn là xếp vào thùng rác của lịch sử, ở một số nơi nhất định trên khắp Đông Âu chúng vẫn còn tồn tại. Không ngạc nhiên, đó là các nước với hầu hết các bức tượng Lenin vẫn tồn tại mà được giữ lại nhiều nhất. Lấy bất kỳ chỉ báo nào bạn thích: tự do kinh tế, môi trường kinh doanh, sự minh bạch, hoặc tham nhũng. Có một kết nối rõ ràng giữa tốc độ chỉ báovới các mối liên hệ với chủ nghĩa xã hội đã bị phá vỡ và mức độ phát triển hiện nay của tất cả các loại, từ kinh tế đến xã hội tới quá trình thâm nhập rộng lớn.

Người Ukraina cảm thấy bị lừa về việc thực hiện các ước mơ và nguyện vọng của họ. Rõ ràng, những phần dân số đồng nhất với châu Âu nhiều hơn phần với các nước láng giềng phía đông của họ. Những phân chia này có thể thuộc về địa lý (phía đông so với phần phía tây của đất nước) hay thuộc về nhân khẩu học. Liệu  ước mơ của họ có thể được thực hiện bởi Thỏa thuận Hiệp hội với EU là một câu hỏi thú vị, nhưng quyết định của chính quyền từ chối hướng về châu Âu đã khích động người Ukraina và đem đến một nguyên nhân hữu hình hơn là thương mại tự do hơn với EU.

Có thể mọi thứ đã khác đi? Hãy tưởng tượng tâm trạng của người dân nếu vấn đề là thành viên của EU hay đi du lịch ít thị thực hơn. Chính phủ sẽ từ chối những đề xuất này một cách tương tự? EU phải trả lời chân thành rằng liệu họ có muốn Ukraina gần hơn và vấn đề Ukraina trở thành thành viên đầy đủ sẽ được xem xét nghiêm túc. Tôi cá rằng một số quan chức EU cho rằng điều đó có thể lôi kéo Ukraina vào những thay đổi tích cực, kéo nó ra xa Nga, trong khi né tránh các vấn đề thành viên. Cái EU gọi là “quyền lực mềm” là khả năng thúc ép sự thay đổi ở các nước khác với lời hứa trở thành thành viên EU vào một thời điểm không xác định. Nó tương tự như giữ củ cà rốt ở phía trước của con ngựa – và nó có giới hạn của nó. Sau một thời gian cà rốt trở thành một sự quấy rầy; điều này đã được khai thác khá tốt bởi các đối thủ hội nhập với châu Âu.

Việc phá hủy các tàn dư của chủ nghĩa cộng sản và kế hoạch hóa tập trung là quá muộn. Quan sát các biểu hiện trên khuôn mặt của Đông Âu khi họ nhìn thấy Tây Âu vẫy cờ đỏ và hát Quốc tế ca. Việc lật đổ tượng Lenin là chỉ bảo tốt nhất của những gì người dân đã thực sự sống dưới chủ nghĩa xã hội suy nghĩ về nó. Đối với  Đông Âu, tượng của các nhà lãnh đạo cộng sản nhiều hơn nhiều so với những bằng chứng các cuộc tranh luận lý thuyết của trí thức phương Tây ngày nay thậm chí về những giá trị có thể có của sở hữu nhà nước về phương tiện sản xuất. Người Ukraina ngày nay coi trọng về dân chủ tự do hơn nhiều người châu Âu trong một thời gian dài. Các giá trị truyền thống của châu Âu – tự lực và tự quyết – ngày nay mạnh mẽ hơn tại Maidan Nezalezhnosti (Quảng trường Độc lập) của Kiev hơn những phần của Hy Lạp.

Cuối cùng, một chi tiết nhỏ : Những mảnh vỡ của bức tượng Lenin đã được bán. Không có gì tốt hơn là hiện thân của tinh thần và tham vọng của người Đông Âu hơn hành động tự phát như vậy. Nếu châu Âu nghiêm túc xem xét tương lai của mình, điều ưu tiên của họ là phá bỏ tất cả các tượng Lenin còn sót lại và đưa phần còn lại của Đông Âu vào châu Âu.

Zilvinas Silenas (Doimoi.org dịch)

Zilvinas Silenas portrait
Zilvinas Silenas joined the Lithuanian Free Market Institute (LFMI) in 2006, after graduating from Wesleyan University in Connecticut in 2005. He became president of LFMI in 2011. His field of analysis at LFMI encompasses energy, transport and competition policies. Learn More about Zilvinas Silenas >